De huidige gezondheidscrisis stelt ons mentaal welzijn op de proef. Strengere veiligheidsmaatregelen worden afgewisseld door versoepelingen, en de gevolgen van deze rollercoaster zijn niet te onderschatten. Momenteel zitten zo’n 112.000 mensen langdurig thuis met een burn-out of depressie, 40% meer dan in 2017. Hoe kunnen we veerkrachtig blijven of weer worden? En vooral: welke rol is hierin weggelegd voor de werkgever? We vroegen het rechtstreeks aan bewezen Elke Geraerts, doctor in de psychologie die net een nieuw boek ‘De Mentale Reset’ uitbracht. 

Bewustzijn als hefboom

Misschien mogen we de huidige coronacrisis niet beschouwen als een oorzaak van mentale klachten. Misschien is het eerder een signaal dat we onze dagelijkse gewoonten over een andere boeg moeten gooien. Eentje waarbij voldoende rust en ontprikkeling centraal staan, iets wat werkgevers vooral niet mogen onderschatten.  “Ons brein heeft zich aangepast aan de kalmte van de lockdownperiode”, steekt Geraerts van wal. “Mensen die hun agenda meteen volproppen met een hoop activiteiten, beseffen niet altijd dat de hersenen zo in stressmodus gaan. Zoals ook psychiater Dirk De Wachter zegt: we moeten het ‘normale’ leven geleidelijk opbouwen. Rust en pauzemomenten zijn ongelooflijk belangrijk.

Onze omgang met technologie maakt de situatie er niet beter op, integendeel. “We zijn al van voor de crisis verslaafd aan de prikkels van beeldschermen”, gaat Geraerts verder. “Die zorgen voor de aanmaak van het gelukshormoon dopamine. Daarnaast laten negatieve berichten op sociale media ons lichaam stresshormonen aanmaken zoals cortisol en adrenaline. Daardoor gaan we nog meer somberheid opzoeken, bijvoorbeeld nieuwssites die berichtgeven over het stijgend aantal coronabesmettingen.”

“Negatieve gedachten een halt toeroepen? Stop regelmatig je gedachten en achterhaal waar je op dat moment precies aan dacht”

De vraag luidt: hoe kan het anders voor de mensen in je bedrijf? In haar boek heeft Geraerts het over verschillende hefbomen voor meer veerkracht. Maar de eerste en misschien wel de belangrijkste, is bewustzijn: stilstaan bij wat er afspeelt in ons hoofd. “Veel mensen hebben bijvoorbeeld niet eens door hoeveel negatieve gedachten door hun hersenen razen”, licht ze toe. “De kunst bestaat erin die vicieuze cirkel te doorbreken door jezelf regelmatig af te vragen wat je zojuist aan het denken was. Je verplicht jezelf dan om je gedachtepatroon te analyseren. Als je vervolgens tot rust komt, en rationeel nadenkt over de sluimerende onzekerheden, dan herneem je de regie over je brein. Je stresshormonen verlagen, waardoor jij beter kunt relativeren. Bovendien zal je beseffen dat het aan jou is om te bepalen hoeveel en op welke momenten je prikkels toelaat. Je leert dus beter je grenzen stellen, wat enkel je productiviteit ten goede komt. En uiteindelijk ook je welzijn.

Duidelijkheid en beleid rond hybride werken

Afgelopen jaren – en zeker maanden – staat werknemerswelzijn in de bedrijfswereld gelukkig al hoog op de agenda. Goedbedoelde ad hoc initiatieven en teambuildings beschouwt Geraerts alleszins niet als duurzaam. Dringender is een duidelijk hybride werkbeleid, waar ze in haar boek voor pleit. 

“Hybride werken is geen implementatie van concrete plaats- en tijdgebonden afspraken”

Heb je als bedrijf de overeenkomst dat er ten minste twee of drie dagen van thuis wordt gewerkt? Of zijn er stilzwijgende afspraken? Die volstaan niet om over een stabiel, hybride werkbeleid te spreken. Dit heeft volgens Geraerts volledig te maken met een verkeerde opvatting van hybride werken als begrip. “Hybride werken is geen implementatie van concrete plaats- en tijdgebonden afspraken”, weet ze. “Het behelst een transitie, waarbij we niet meer vasthangen aan het idee dat iedereen tussen 9 en 5 op kantoor moet werken. Noem het een soort van ‘reset’

Geraerts benadrukt dat deze ‘reset’ een kans is om de hele werkorganisatie te herzien. Daar gaat een uitvoerig denkproces aan vooraf. “Eerst moet je de voornaamste jobs en taken identificeren”, somt ze op. “Bepaal wat de drijfveren van productiviteit en prestaties zijn, en denk kritisch na over de regelingen die hen het best zouden dienen. Betrek ook je werknemers bij het proces: gebruik bijvoorbeeld enquêtes en interviews om te vatten wat ze echt verlangen. Probeer dubbel werk en onproductiviteit zoveel mogelijk te elimineren. Dan denk ik aan het centraliseren van informatie. Zorg er ook voor dat je je leiders opleidt in het beheren van hybride teams. Blijf doorheen het proces in de breedte communiceren. Vergeet ook niet te investeren in de coördinerende tools die helpen om schema’s op elkaar af te stemmen.”

De kracht van empathisch leiderschap

Nieuwe tijden vragen uiteraard ook om nieuwe leiders. De mate van empathie die een leider vertoont, kan bepalend zijn voor het welzijn van de werknemers. Maar wat betekent dat juist? 

“Tijdens lezingen heb ik het vaak over het ABC van werkgeluk”, vertelt ze. “Dat is: autonomie, betrokkenheid en competentie. We weten dat deze drie factoren het geluk op de werkvloer verhogen. Laten we ze even onder de loep nemen binnen het kader van hybride werken. De hoge mate van autonomie kan voor nieuwe medewerkers stresserend zijn. Een empathische manager ziet dat, en reikt de nodige tools aan om autonoom te kunnen werken op thuiswerkdagen. Kijken we naar betrokkenheid, dan zou een empathisch leider kunnen vaststellen dat alleenstaande medewerkers misschien liever vaker naar kantoor komen om een sociaal netwerk te handhaven. Wat betreft competentie, weten we dat de mogelijkheid om te groeien het voornaamste criterium is voor werkgeluk. Als empathische leider zou je jezelf de vraag kunnen stellen hoe je medewerkers het beste leren. Een informele manier van leren gebeurt bijvoorbeeld het best via live interactie, terwijl formele opleidingen wel online kunnen plaatsvinden.” 

 

Verder raadt Geraerts aan om kwetsbaarheid te durven tonen aan anderen. “Durf oprecht te vragen hoe het gaat met je medewerkers, en neem daar uitgebreid de tijd voor”, klinkt het. “Je medewerkers zullen zich niet alleen opgelucht voelen, het creëert ook verbondenheid.”

In dit tijdperk van ‘het nieuwe werken’ is een holistische aanpak cruciaal. Gelukkig hoef je er niet alleen voor te staan. Als volwaardige gezondheidspartner staat Alan aan jouw zijde om werknemerswelzijn naar een hoger niveau te tillen. Reactief als het moet, proactief als het mag. Let’s talk!